၁။ (က) ေအာက္ပါေမးခြန္းမ်ားကို ေျဖခ်င္သလုိေျဖပါ။

အဂၤလိပ္နာမ္၊ ကုလား၀ိေသသန၊ ဂုဏ္ရည္မျပတျပၾကိယာ၊ နဖူး႒ာန္၊ ေျခမကရိုဏ္း။

(ခ) ေအာက္ပါနာမ္တို႔ကို "ကြက္လပ္" တစ္ခုစီ၌ လစ္လွ်င္လစ္သလို အသံုးျပဳပါ။

ႏွာဘူးၾကီး၊ နင့္ၾကီးေတာ္၊ ဂ်ီပုန္း၊ ေမ်ာက္မ်က္ႏွာ၊ ေကာင္မေလး။

(ဂ) ေအာက္ပါတို႔မွ သံုးခုကို ဆရာမအား ေမး၍ေျဖပါ။

အနမ္း၊ အခ်စ္၊ အလြမ္း၊ အမုန္း၊ အျပံဳး။

၂။ (က) ေအာက္ပါေ၀ါဟာရတို႔အနက္မွ ငါးခု၏ အနက္အဓိပၸါယ္ကို ဆရာမလစ္မွခိုးခ်ပါ။

အပ်ိဳၾကီး၊ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြး၊ သူလွတယ္၊ အမုန္းၾကီးသူ၊ အၾကီးၾကီး၊ မနည္းဘူးဟ၊ မခံႏိုင္ဘူး။

(ခ) ေအာက္ပါတို႔မွ ငါးခုကို ၀ါက်တစ္ခုစီ၌ နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ထည့္လာေသာ စာရြက္အခ်ိဳ႕မွခိုးခ်ပါ။

ကန္ေတာ္ၾကီး၊ စံုတြဲ၊ အားရပါးရ၊ အမုန္းဆြဲ၊ မရွက္မေၾကာက္၊ အလြမ္းေျပ၊ အိမ္ကိုျပန္ခဲ့ေတာ့။

(ဂ) ေအာက္ပါအလကၤာတို႔အနက္မွ ငါးခု ကို သက္ဆိုင္ရာ သင္ခန္းစာမ်ားတြင္ မည္သို႔သံုးထားေၾကာင္း ႏွင့္

အဘယ္ေၾကာင့္ ထိုအလကၤာေျမာက္ေၾကာင္း မိတၱဴဆိုင္မွ ခ်ံဳ႕လာေသာ စာရြက္ျဖင့္ ကူးေျဖပါ။

ဘူ……ဘြတ္ (ျမည္သံစြဲ)၊ ပုရြက္ဆိတ္ေခါင္းေလာက္ (အတိႆယ)၊ ဆင္နင္းျမင္းကန္ (ရူပက)၊

လင္းတထုိင္သကဲ့သို႔ (ဥပမာ)၊ အေျခာက္တို႔မာယာ (ရူးမတတ္)၊ ပိုးေျပာင္ၾကီးပုဆိုး ေပါက္သကဲ့သို႔ (ဥပမာ)။

၃။ (က) ေအာက္ပါတို႔အနက္မွ ငါးခုကို ေျဖခ်င္ေျဖ မေျဖခ်င္ အိပ္ေနပါ။

(၁) "ငါ့သမီး …… စာက်က္ေနတယ္" ကဗ်ာကို မည္သူေရးသနည္း။

(၂) "ဟို… အတံုး၊ ထိန္ထိန္၀ါ" ဟူသည္ အဘယ္နည္း။

(၃) နာနတ္သီး ကဗ်ာမွ ဆရာမ၏ "တင္" ျပပံုကို ေဖာ္ျပပါ။

(၄) ရွင္မဟာေကာင္းျမတ္သည္ ဆရာမအား မည္သည့္ဂါထာ ခ်ီးျမွင့္သနည္း။

(၅) "ငါ့ရုပ္သည္ သာေခ်ာ၏" ကဗ်ာမွ ဆရာေဇာ္ဂ်ီ၏ ကိုယ္ေနဟန္ထား ေပ်ာ့ေျပာင္းပံုကို ေဖာ္ျပပါ။

(၆) "သူသာလွ်င္ အသားအမည္းဆံုး" ကဗ်ာကို မည္သူေရးသနည္း။

(၇) "တံခါးေစာင့္ ဗူးေလာက္ရွည္၊ ငါ့မွာေတာ့ လြမ္းေလာက္ေလ" စာသား၏ အဓိပၸါယ္ကို ေရးပါ။

(၈) "ငါ့ရဲ႕အခ်စ္ …… ယူပါဦးလား" ကဗ်ာမွ ကဗ်ာဆရာၾကီး ေကာင္းျမတ္၏ ခံစားခ်က္ကိုေရးပါ။

 

၄။ (က) ေအာက္ပါတို႔အနက္မွ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ တစ္ပုဒ္ကိုရႊီးပါ။

"အေမေျပာေတာ့ ငယ္ေသးတယ္၊ ေရခ်ိဳးမွသိကြယ္" ကဗ်ာ၏ အဓိပၸါယ္ကိုွ စာစစ္အဖြဲ႕ အၾကိဳက္ေတြ႕ေအာင္

ျဖိီးျဖန္းေရးသားပါ။

(သို႔)

"ရင္ထဲမွာ ဘာညာဘာညာ" ကဗ်ာမွ ခံစားရေသာ ရသကို ေရးပါ။

(ခ) ေအာက္ပါတို႔မွ ငါးခု ကို အေနာက္သို႔လွည့္ၾကည့္ျပီး ခိုးခ်ပါ။

(၁) မင္းတုန္းမင္း၏ (၆၆) ေယာက္ေျမာက္ သားေတာ္၏အမည္ ကို ေဖာ္ျပပါ။

(၂) မိဖုရားဖြားေစာ ေနာက္ဆံုးယူလိုေသာ ေယာက်္ား၏ အမည္ကို ေဖာ္ျပပါ။

(၃) "ေမာင့္ဘ၀…..လင္းတနား" ဟူသည္ အဘယ္နည္း။

(၄) စီးခ်င္းတုိ္က္ပြဲတြင္ ေလာက္ေလးဂြ ကိုင္ေသာ သူရဲေကာင္း၏အမည္ကို ေဖာ္ျပပါ။

(၅) သီေပါမင္း၌ ဖြန္ေၾကာင္နည္း မည္မွ်ရွိသနည္း။

(၆) "ပညာသင္ခါ ေဘာင္းဘီမပါ" ကိုမည္သူေရးသနည္း။

(၇) ေကာသလမင္းၾကီး၏ ႏွစ္လံုးအတိတ္ေပးေသာ အိပ္မက္တစ္ခုကိုေဖာ္ျပပါ။

(ဂ) ေအာက္ပါတို႔အနက္မွ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ တစ္ပုဒ္ကို ျဖီးပါ။

သိဃၤသူ႕သမီးေက်ာက္စာမွ သိဃၤသူ႕သမီး၏ အၾကြားၾကီးပံု၊ ေလလံုးထြားပံု၊ သူ႔ကိုယ္သူ သက္မြန္ျမင့္ႏွင့္တူပံု၊

ရဲေလးအား အေသရရ အရွင္ရရ လုိခ်င္ပံုတို႔ကို အစီအစဥ္တက် ရွင္းျပပါ။

(သို႔)

"လင္မယားရန္ပြဲ" မွ လင္မယားႏွစ္ဦး၏ ဂုဏ္ရည္ကို ေပၚလြင္ေအာင္ ေရးသားပါ။

၅။ (က) စကားစပ္ႏွင့္တကြ ရွင္းျပပါ။

ဘီးတစ္လက္၊ အညည္း တစ္ခ်က္မညဴး၊ အျပီးသတ္ေအာင္ရွာမယ္ဟဲ့…"သန္း"၊ အခ်ိန္မေတာ္၊

ၾကည့္ေတာ့ေနျမင့္ျပီမို႔ အိမ္ျပန္ဖို႔လမ္း၊ ေျခေတာ္လွမ္း…ဒီေန႔ဖို႔ကာ၊ ၀င္ေၾကးသံုးရာတန္ျပီတကား။

(ခ) ေအာက္ပါတို႔မွ ႏွစ္သက္ရာတစ္ပုဒ္ကို စာစီကံုးပါ။

ကန္ေတာ္ၾကီးမွ စံုတြဲမ်ား ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ခ်စ္ၾကည္ႏူးၾကပံု။

(သို႔)

"သန္း" ရွာေနေသာ စံုတြဲႏွစ္ေယာက္ အျပန္အလွန္ အတင္းေျပာၾကပံုတို႔ကို စိတ္၀င္စားဖြယ္ေျဖဆိုပါ။

by ==>> http://mgthoungpe.multiply.com/journal/item/6/6

ေနထုိးတဲ ့အခါေနေၿပာက္ကေလးေတြ...
ေရခ်ဴိးတဲ ့အခါ ေရေပါက္ကေလးေတြ...
ထိေနတာေတာင္မွ စိတ္ထဲမွာသ၀န္တုိ ...
မနာလိုၿဖစ္မိေအာင္...ခ်စ္မိရပါတယ္......
ခ်စ္သူ ့မ်က္ႏွာ...
ကုိယ္ ့အတြက္သာၿဖစ္ရပါ ့မယ္...

လူသားမ်ားဧ။္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္တြင္ သဘာ၀အားျဖင့္ ကပ္ပါးပိုးအျဖစ္ရွိေသာ ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ား
သည္၊ လူ ့ခႏၶာကို္ယ္တစ္ကိုယ္လံုးရွိ ဆဲ(လ္)အေရအတြက္ထက္ပင္ပိုမိုမ်ားျပားပါသည္။
အဆိုပါဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားသည္ လူသားတို ့ဧ။္ က်န္းမာေရးအတြက္ ျပန္လွန္အက်ိဳးျပဳေပးေနေသာ လူသားမ်ားအတြက္ မရွိမ
ျဖစ္မိတ္ေဆြေကာင္းဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားပင္ျဖစ္သည္။
၎တို ့သည္ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္မႈဒဏ္ေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ မဆင္မျခင္စားေသာက္တတ္ေသာအေလ့အက်င့္ေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ေဆးမ်ား ေသာက္သံုးေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း ေသေက်ပ်က္စီးသြားတတ္ၾကပါသည္။
ဒိန္ခ်ဥ္္တြင္ အဆိုပါ လူ ့အက်ိဳးျပဳဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားသန္းေထာင္ႏွင့္ခ်ီ၍ပါ၀င္ရာ၊ တခ်ိဳ ့ေသာဆရာ၀န္မ်ားက ပဋိဇီ၀ေဆး
မ်ားသံုးစြဲျခင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားေသာ မိတ္ေဆြေကာင္းဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ား ျပန္လည္ရွင္သန္ပြားမ်ားေစရန္အတြက္ ဒိန္ခ်ဥ္္
ကိုစားသံုးရန္ ညႊန္ၾကားတတ္ေပသည္။
သုေတသနပညာရွင္မ်ားဧ။္ ရာႏွင့္ခ်ီ၍ျပဳလုပ္ေလ့လာခဲ့ေသာ စမ္းသက္ခ်က္မ်ားအရ ဒိန္ခ်ဥ္သည္ ခႏၶာကို္ယ္ဧ။္ကို္ယ္ခံစြမ္းအား
(Immunity) ကိုတိုးျမွင့္ေစႏိုင္သည္။
အူလမ္းေၾကာင္းဧ။္ က်န္းမာေရးကိုေကာင္းေစႏိုင္သည္။
Lactose Intolerance (ေခၚ) ႏို ့သၾကားဓာတ္မတည့္ျခင္းအား ေပ်ာက္ကင္းေစႏိုင္သည္။
ဗီတာမင္မရွိမျဖစ္လိုအပ္ေသာ သတၱဳဓာတ္၊ အထူးအားျဖင့္ ကယ္(လ္)စီယမ္ႏွင့္ ပရိုတိန္းဓာတ္စေသာ အာပာာရဓာတ္မ်ား အမ်ားအ
ျပား ပါ၀င္သျဖင့္၊ သြားႏွင့္အရိုးကိုလည္း ခိုင္မာေစသည္။
အသားအေရကိုလည္း ၾကည္လင္၀င္းပေစသည္။
ထို ့ျပင္ ဒိန္ခ်ဥ္သည္ အမ်ိဳးသားက်ားေပာာ္မုန္း ထြက္မႈကိုအားေပးသျဖင့္၊ အသက္(၆၀)ေက်ာ္အမ်ိိဳးသားမ်ားတြင္ပင္ သားသမီးရတ
နာထြန္းကားေစႏိုင္ပါသည္။
အမ်ိဳးသမီးမ်ားဧ။္ မိန္းမကိုယ္တြင္း၌သဘာ၀အေလ်ာက္ အက္ဆစ္ဓာတ္ျဖစ္ေနေစရန္ အက္စစ္ဒိုေဖးလပ္(စ္) (Acidophilus) (ေခၚ)
ေကာင္းသည့္ ဘက္တီးရီးယားမ်ားကညီမွ်ေအာင္ထိန္းခ်ဳပ္ေပးထားပါသည္။
ထို ့ေၾကာင့္ ကူးစက္ေရာဂါပိုးမ်ား၀င္ေရာက္ျခင္းမရွိေအာင္ ကာကြယ္ေပးပါသည္္။
၎ဓာတ္မ်ိဳးကို ဒိန္ခ်ဥ္တြင္ေတြ ့ရွိရ၍၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားေန ့စဥ္ ဒိန္ခ်ဥ္တစ္ဖန္ခြက္ေသာက္ျခင္းျဖင့္၊ မိန္းမကို္ယ္တြင္းမွတစ္ဆင့္
ကူးဆက္ပိုး၀င္ေရာက္ျခင္းကို ကာကြယ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ ့ရွိရေၾကာင္းပါ......
http://khinmaungsoe11.blogspot.com/2011/11/blog-post_6257.html

— with Lin Thaik Nyunt.

ဧရာ၀တီရဲ့ ျမစ္လက္တက္တခုျဖစ္တဲ့ မုန္းေခ်ာင္းမွာ ေပ်ာ္တဲ့ ေက်ာင္းေတာ္ရာ ဘုရားဖူးငါးႀကီးေတြ ဘာ့ေၾကာင့္ တေျဖးေျဖးအလာနဲသြားၾကတယ္၊ သူတို႔ေတြကို ဟိုးအရင္တုန္းကလို အံုနဲ႔က်င္းနဲ႔ တေပ်ာ္ တပါးႀကီး ျပန္ေတြ႔ခ်င္ရင္ ဘာေတြ လုပ္ဖို႔ လိုတယ္ဆိုတာေတြကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပပါရေစ

အေနာက္ရိုးမမွာ ျမစ္ဖ်ားခံတဲ့ မုန္းေခ်ာင္းဟာ ေရနံေခ်ာင္းနဲ႔ မေကြးၾကားမွာ ဧရာ၀တီျမစ္ထဲကို အေနာက္ဖက္ ကေန စီး၀င္ပါတယ္။ မေကြးတုိင္း မင္းဘူးခရိုင္ ပြင့္ျဖဴၿမိဳ႔နယ္ထဲမွာရွိတဲ့ လယ္ကိုင္း စႏၵကူးန႔႔ံသာ ေက်ာင္းေတာ္ရာ ဘုရားဆီကို ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ၀ါတြင္း ကာလေရာက္ရင္ ငါးႀကီးေတြလာၿပီး ဘုရားဖူး ၾကတယ္လို႔ ေဒသခံေတြက ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ငါးလုပ္ငန္း ဦးစီးဌာန လက္ေထာက္ ညႊန္ၾကားေရးမႈး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ ငါးေလ့လာေရး မစၦေဗဒ ပညာရွင္ ဦးညြန္႔လႈိင္ကေတာ့ ဒီငါးႀကီး ေတြဟာ ေခါင္းႀကီးႀကီး ပါးစပ္က်ယ္က်ယ္ ငါးေထြငါးႀကီးေတြ ျဖစ္ၿပီး ဥဥဖို႔၊ အစာစားဖို႔ အတြက္ အုပ္စုလိုက္ ေရႊ႕ေျပာင္း သြားလာၾကတာလို႔ ေျပာပါတယ္

"ကၽြန္ေတာ္က ေရနံေခ်ာင္းသားဆိုေတာ့ အဲ့ဒီေနရာနဲ႔ နီးေတာ့ ခေလးဘ၀တုန္းက ခဏခဏ သြားၿပီးေတာ့ ငါးေတြကို ကိုင္တယ္တြယ္တယ္၊ အဲဒါငါးေထြေတြေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အစာေကၽြးတယ္။ ၀ါဆို၀ါေခါင္ ဆိုလို႔ရွိရင္ေပါ့ေလ။ ဗမာလူမ်ိဳးေတြကေတာ့ သူတို႔ဟာ ဘုရားဖူးလာတယ္လို႔ ေျပာၾကတာေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အျမင္အရကေတာ့ အဲဒီျမစ္ကေလး အတြင္းထဲမွာ ၀င္လာၾကၿပီး သူတို႔က spawning ဥဥတာေပါ့ spawning season ၀ါဆို၀ါေခါင္မတိုင္ခင္ဆို ဥဥတဲ့ရာသီမွာ သူတို႔ကဥခ်တယ္။ သူတို႔အနီးနား တေနရာမွာ ဥဥဖို႔လာၿပီး feeding migration အစာရမယ့္ ေနရာတေနရာကို သူတို႔ကေျပာင္းသြားၾကတာ။ အဲဒီေက်ာင္းေတာ္ရာေနရာကေတာ့ အဓိကေပါ့ေနာ္"

အခုလို သတၱ၀ါေတြ ေရႊ႕ေျပာင္းက်က္စားတတ္တဲ့ ပံုစံ ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါသလဲ

"အုပ္စုလိုက္ဖြဲ႔ၿပီး တေနရာကတေနရာကို ေရႊ႔ေျပာင္းတာကို မုိက္ဂေရးရွင္း migration လုိ႔ေခၚတာေပါ့။ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ မုိက္ဂေရးရွင္းက သံုးမ်ိဳးရွိတယ္။ အစာစားဖို႔ရာအတြက္ တေနရာကေန တေနရာကို သြားလာၾကတဲ့ မုိက္ဂေရးရွင္းေပါ့။ ဒါကို feeding migration ေခၚတယ္။ ေနာက္ မုိက္ဂေရးရွင္းတခုက spawning migration ေပါ့။ ဥခ်ေတာ့မယ္ ဆိုတဲ့ အခါက်လို႔ရွိရင္ သူတို႔က တေနရာနဲ႔ တေနရာကို ေရြ႔လ်ားၿပီးေတာ့ ေနရာေတြေျပာင္းၿပီးေတာ့ သြားၾကတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ wintering migration ေခၚတယ္။ ေအးတဲ့ အရပ္ေဒသေတြမွာ ရွိတဲ့ ငွက္ေတြ၊ ငါးေတြ အားလံုးဟာ သူတို႔ဟာ သိပ္ေအးတဲ့ဒဏ္ကို မခံႏိုင္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ပူတဲ့ေဒသေတြကို တေျဖးေျဖးနဲ႔ေျပာင္းေရြ႔လာၾကတယ္။ ရာသီဥတုက ဟိုဘက္မွာ တခါျပန္ေႏြးလာရင္ သူတို႔က တခါျပန္သြားၾကတာေပါ့ေလ"

"မိုက္ဂေရးရွင္း သံုးခုထဲမွာ ငါးေတြကအထူးသျဖင့္ spawning မိုက္ဂေရးရွင္းက်ရင္ ဒီ ဆယ္လမြန္တို႔ ထေရာက္တို႔ ေနာက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာျပည္မွာ ရွိတဲ့ ဒီပလာတူးတို႔ ငသေလာက္တို႔၊ ဒီငသေလာက္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး သိသိသာသာပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ သူတို႔က ဥခ်ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ေရငံကေနဆန္တက္ၿပီးေတာ့ ေရခ်ိဳမွာ ဥခ်တာေပါ့"

ျမစ္ေၾကာင္းတေလွ်ာက္ ျမစ္ညာကိုဆန္ၿပီး ဥဥဖို႔ တက္လာတတ္တဲ့ ဒီငါးေတြရ႕ဲ့ အေလ့အထကို ၾကည့္ရေအာင္ပါ

"ဒီငါးေတြဟာ သူတို႔ရဲ့ အေလ့အထ habit အရက ဥဥဖို႔ ဆန္တက္တဲ့ေနရာမွာ သူတို႔က အစားမစားဖူး။ သူတို႔က မိုင္ေပါင္းေထာင္ခ်ီၿပီးေတာ့ တခ်ိဳ႔ငါးေတြက သြားၾကတယ္။ ဥပမာ ဆယ္လမြန္တို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ ပင္လယ္ကေန ေရခ်ိဳကို တက္တဲ့အခါမွာ အစာမစားဖူး။ အဲဒီေတာ့ သူတို႔က သိပ္ၿပီးေတာ့ ဆာေလာင္ ေနၾကတယ္။ ဥခ်ၿပီးတဲ့အခါမွာ သိပ္ဆာတဲ့အခါက်ေတာ့ အစာရွိမယ့္ေနရာေတြကို သူတို႔က တေျဖးေျဖး ေရြ႔လ်ားသြားၾကတယ္"

"ဒီလိုသြားတဲ့အခါမွာလည္း သူတို႔ရဲ့ ဗီဇအသိဥာဏ္ေပါ့ေနာ္။ ဟိုမ်ိဳးရိုးစဥ္ဆက္က အတိုင္း သူတို႔ရဲ့ ဘိုးဘြားေတြက ဘယ္ေနရာကေန ဘယ္ေနရာကိုသြားတယ္။ ဘယ္ေနရာၿပီးရင္ ဘယ္ေနရာ သြားမယ္ဆိုတာ အလိုအေလ်ာက္ သဘာ၀အသိဥာဏ္နဲ႔ သူတို႔က သိၿပီးသားပဲခင္ဗ်။ အဲဒီေတာ့ ေက်ာင္းေတာ္ရာ ေနရာကေတာ့ လူေတြနဲ႔ ဒီငါးေတြနဲ႔ ယဥ္ပါးၿပီး ေကၽြးတယ္ေမြးတယ္။ အဲဒီမွာ အႏၱရာယ္လည္း ကင္းတယ္ဆိုတာကို သူတို႔ရဲ့ ဗီဇ အသိဥာဏ္ကိုက သိတဲ့အတြက္ ဒီ၀ါတြင္းက်ရင္ သူတို႔က အဲဒီမွာ လာၿပီးေနၾကထိုင္ၾက ေပ်ာ္ၾကပါးၾက အစာစားတာေပါ့ေလ။ လူေတြကလည္း အဲဒါကို ဘုရားဖူးလာတဲ့ ငါးဆိုၿပီး အျမတ္တႏိုးနဲ႔ ေကၽြးတယ္ေမြးတယ္။ တခ်ိဳ႔ငါးဆိုရင္ ေခါင္းမွာ ေရႊေတာင္ခ်တယ္။ အဲလိုဟာေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔ ငယ္ငယ္ကဆို ဒါၾကံဳခဲ့ရတယ္။

အခုအခါမွာေတာ့ ဒီငါးေတြဟာ တေျဖးေျဖး ရွားပါးလာၿပီျဖစ္ပါတယ္။ အေကာင္ႀကီးႀကီးေတြ႔ေနရာကေန အေကာင္အရြယ္ တေျဖးေျဖးေသးသြားသလို ေသးရာကေန ေပၚျပဴေလးရွင္း Population လို႔ေခၚတဲ့ ငါးေတြ စုေ၀းတဲ့ ပမာဏ နဲပါးလာတာပါ။ ဒီလိုငါးရွားပါးလာရာကေန မ်ိဳးတုန္းတဲ့ အျဖစ္မ်ိဳးမေရာက္ေစဖို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျမစ္ေခ်ာင္းေတြထဲမွာ က်င္လည္က်က္စားၾကတဲ့ ငါးမ်ိဳးသယံဇာတကို ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ လိုပါတယ္။

စံနစ္တက် ထိမ္းသိမ္းႏိုင္ဖို႔ ပထမဆံုး ဒီငါးေတြရဲ့ ေနပံုထိုင္ပံု အေလ့အထေတြကို ေလ့လာၿပီး မွတ္တမ္းတင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

"ဒီငါးေတြရဲ့ေနပံုထိုင္ပံု habits ေတြကိုသိေအာင္ သုေတသနလုပ္တာကလည္း ဘာမွ သိပ္ၿပီး ခက္ခက္ခဲခဲ မရွိဘူး။ ဒီငါးေတြရဲ့ fins ေရယက္ေတာင္ေတြမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အမွတ္အသားေလးေတြကို ခ်ိတ္ေပးလိုက္ရင္ ဒီငါးေတြက ဒီfeeding အစာစားဖို႔ မိုက္ဂေရးရွင္း ဒီေက်ာင္းေတာ္ရာမွာ သံုးလၿပီးတဲ့အခါမွာ ဘယ္ကိုသြားတယ္ ဆိုတာ သူတို႔ကိုမိတဲ့ တံငါသည္ေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို ျပန္ၿပီး ရီပို႔ေပးလို႔ရွိရင္ မိတဲ့ငါးေတြရဲ့ ေနရာကို ဘယ္ေနရာမွာဆိုတာ ေျမပံုေပၚမွတ္သားထားလိုက္ရင္ သူတို႔ရဲ့ မိုက္ဂေရးရွင္းကို ရတာေပါ့"

ငါးေတြရဲ့အေလ့အထနဲ႔ သူတို႔သဘာ၀အျပင္ သူတို႔က်င္လည္ က်က္စားရာေနရာေတြကို ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ အေရးးပါပါတယ္။ ဒီငါးေတြ မွီတင္းေနထိုင္တဲ့ ဧရာ၀တီ ျမစ္ေၾကာင္းအတြက္ သုေတသနလုပ္ဖို႔ ထိမ္းသိမ္းဖို႔ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေနတာပါ။

"အက္ကိုေလာ္ဂ်ီ Ecology ဆိုတာက အက္ကိုဆိုတာ home အိမ္ေပါ့ေနာ္။ ေလာ္ဂ်ီဆိုတာက ေလ့လာတာေပါ့။ ဒီငါးေတြရဲ့ ေနမႈထိုင္မႈအားလံုးကို ဒီ အက္ကိုေလာ္ဂ်ီကို အေနထား ေကာင္းေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေလ့လာဖို႔လုိတယ္။ အခုက်တဲ့ အခါက်ေတာ့ အေျခေနအရပ္ရပ္က အရင္ကလိုမဟုတ္ေတာ့ဘူး ေျပာင္းသြားၿပီ။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ အခုဆည္ေတြလည္း အေပၚမွာေဆာက္မယ္။ ဧရာ၀တီျမစ္မွာက တံတားေတြက အမ်ားႀကီးပဲ လုပ္လာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္မွတ္မိသေလာက္ဆိုရင္ ဧရာ၀တီျမစ္ကို ျဖတ္တဲ့ တံတားတင္ ဆယ္စင္းေလာက္ျဖစ္ေနၿပီ။ တံတားေတြက အခုအခ်ိန္မွာ သူတို႔ကစၿပီးေတာ့ လုပ္တယ္။ လုပ္တဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္က ဒီအခ်က္အလက္ factors ေတြကို ယူထားေစခ်င္တယ္။ သုေတသန လုပ္ထားေစခ်င္တယ္။ ဧရာ၀တီျမစ္ရဲ့ ေရစီးေၾကာင္းရဲ့ ပံုသဏၭာန္ေတြ ဘာေတြဆိုတာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ မွတ္တမ္းမွတ္ရာ ဆိုတာ အခုထက္ထိ မရွိဘူး"

"သဘာ၀က ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို စားဖို႔ေသာက္ဖို႔၊ ေနဖို႔ထိုင္ဖို႔ လိုအပ္တာေတြကို အကုန္လံုး လိုေလေသး မရွိေအာင္ ေပးထားတာ။ ဒီဥစၥာေတြကို ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႔လိုတယ္။ သိပြံနဲ႔ သုေတသန မလုပ္ဖဲနဲ႔ ဒီအတိုင္းထိုင္စားေနရင္ ဒါေလးက ခဏေလးနဲ႔ ကုန္သြားမွာပဲ။ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတယ္ဆိုရင္ သိသာရတာ လြယ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရထဲမွာ ရွိတဲ့ငါး မ်ိဳးတုန္းသြားတာကို ေတာ္ေတာ္တန္တန္ လူက မသိႏိုင္ဘူးဗ်"

စီးပြါးျဖစ္ ငါးမ်ိဳးေပါင္း တေထာင့္တရာေက်ာ္ ေနထိုင္က်က္စားတဲ့ ျမန္မာ့ေရျပင္ သယံဇာတ မျပဳန္းတီးေရး အတြက္ ထိမ္းသိမ္းၾကဖို႔ မစၦေဗဒပညာရွင္ ဦးညြန္႔လႈိင္ရဲ့ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ဒီမွာပဲရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

                                                              VOA မွကူးယူေဖာ္ၿပသည္။

၁။ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ေလ့လာပါ
 သင့္မွာ အဆင္မေျပမႈေတြ ရွိေနႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေတြကို ေက်ာ္လႊားၿပီး ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ႏုိင္ဖုိ႔ အတြက္  သင္ရဲ႕ အနီးဆံုး ပတ္ဝန္းက်င္ကို ေလ့လာၿပီး လုိအပ္ခ်က္ကို ရွာေဖြဖို႔ လိုပါတယ္။ သင့္ပတ္ဝန္းက်င္၊ သင့္ေဆြမ်ဳိးေတြနဲ႔ သင့္အလုပ္ဝန္းက်င္ကို နားလည္ေအာင္ ေလ့လာၿပီး ဘာလုပ္သင့္တယ္ဆုိတာ ခ်ေရးပါ။ အဲဒီထဲက အေကာင္းဆံုးျဖစ္မယ့္ နည္းလမ္းကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျပဳလုပ္ပါ။
 ၂။ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ အေတြးမ်ားကို ေတြးပါ
 တစ္စံုတစ္ေယာက္ေၾကာင့္ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ခုခုေသာ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ သင့္ကိုယ္သင္ ယံုၾကည္မႈ မရွိသလုိ ခံစားေနရပါသလား။ သင္ရဲ႕ အေကာင္းျမင္စိတ္၊ လုပ္ေဆာင္မႈေတြနဲ႔ ဆြဲေဆာင္ပါ။
 ၃။ ကိုယ္ပိုင္အရည္အခ်င္းကို မေမ့ပါႏွင့္ တစ္ခ်ိန္က သင္အေကာင္းဆံုး လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ဘယ္ေတာ့မွ ေမ့မပစ္လုိက္ပါနဲ႔။ အဆုိးဆံုး အေျခအေနတစ္ခု ေရာက္ေနခဲ့ရင္ေတာင္ ေက်ာ္လႊားႏုိင္ပါတယ္။ အသက္ကို ဝဝ႐ွဴၿပီး သင့္ပံုစံက ေနာက္ထပ္ ေျခလွမ္းအသစ္ တစ္ခလွမ္းဖို႔ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနပါေစ။
 ၄။ ေလ့က်င့္ခန္း အနည္းငယ္လုပ္ပါ
 ေလ့က်င့္ခန္း အနည္းငယ္ လုပ္တာက စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္က ထြက္ရွိတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြကို ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။ သင့္ေတာ္တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းက ပံုမွန္ လုပ္ေပးတာက ခႏၶာကိုယ္က စိတ္ဖိစီးမႈ ကင္းေဝးေစၿပီး လန္းဆန္းေစပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကိုယ္ကိုယ့္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈပါ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။
 ၅။ မိသားစုအတြက္ အခ်ိန္ေပးပါ
 သင္ဟာ သင့္မိဘ၊ သင့္မိသားစု၊ သင့္ေဆြမ်ဳိးနဲ႔ သင့္သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ ခ်ိန္းၿပီး စကားေျပာတာ၊ မုန္႔အတူစားတာမ်ဳိးေတြ ျပဳလုပ္ေပးပါ။ ခ်စ္ခင္သူေတြနဲ႔ အတူေနထိုင္တာက ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈကို ပိုေစပါတယ္။
 ၆။ ဖိစီးမႈကို ေမာင္းထုတ္ပါ
 သင့္ကို စိတ္ဖိစီးမႈ ျဖစ္ေစတဲ့အရာက ဘာလဲဆုိတာ သိေအာင္ အရင္လုပ္ပါ။ ဒီထက္ပိုၿပီး လက္ခံမထားပါနဲ႔။ သင့္စိတ္ထဲမွာပါ မက်န္ရေအာင္ ေမာင္းထုတ္လိုက္ပါ။ ဖိစီးမႈ ကင္းကင္းနဲ႔ အလုပ္လုပ္တဲ့အခါ အခ်ိန္နဲ႔ အလုပ္ကို ညီမွ်ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တာေၾကာင့္ ကိုယ္ကိုယ့္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈကို တုိးပြားေစပါတယ္။
 ၇။ အသစ္မ်ားကို ေလ့လာပါ
 ဝါသနာပါရာ ေနာက္ထပ္ အသစ္တစ္ခုကို ေလ့လာပါ။ အသစ္အဆန္း တစ္ခုကို ေလ့လာတာက သင့္ဦးေႏွာက္နဲ႔ စိတ္အတြက္ အေကာင္းဆံုး အာဟာရ ေပးစြမ္းတာပါ။ သစ္လြင္တဲ့ အေတြးအေခၚေတြကို ေတြးေခၚ ေျမာ္ျမင္ႏုိင္ၿပီး အသစ္အသစ္ေတြ နားလည္ သိရွိလာတာေၾကာင့္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈ ပိုေစပါတယ္။
 ၈။ ေအာင္ျမင္မႈကို ျပန္ေတြးပါ
 သင္ရဲ႕ အတိတ္မွာ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရွိခဲ့မွာပါ။ မၾကာခဏ ျပန္ေတြးေပးပါ။ အခက္အခဲ တစ္စံုတစ္ခုနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕လာတဲ့ အခါမ်ဳိးမွာ အရင္က ေက်ာ္လႊားႏုိင္ခဲ့တာပဲ ဆုိတဲ့ စိတ္ဓာတ္မ်ဳိးကို ျပန္ေတြးတာေၾကာင့္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈ ပိုမိုေစၿပီး ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ပါတယ္။
 ၉။ ဖုန္းေခၚပါ
 သူငယ္ခ်င္းကို ဖုန္းေခၚၿပီး ခဏတာ စကားေျပာပါ။ သင္ရဲ႕ အခက္အခဲေတြကို ေျပာျပၿပီး ရင္ဖြင့္တာ၊ အႀကံဉာဏ္ ယူတာေတြ ျပဳလုပ္ပါ။ သူငယ္ခ်င္းရဲ႕ အားေပးမႈနဲ႔ အႀကံဉာဏ္ ေပးမႈေတြက သင့္ကိုယ္သင္ ယံုၾကည္မႈ ပိုေစပါတယ္။
 ၁၀။ ဦးေႏွာက္ကို အစာေကၽြးပါ
 ေတးဂီတသံကို နားေထာင္တာ၊ စာအုပ္ဖတ္တာေတြက သင့္စိတ္ကို အာဟာရ ျဖစ္ေစပါတယ္။ သီခ်င္းနားေထာင္တာ၊ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္တာေတြက ခံစားမႈကို ျဖစ္ေပၚေစတာေၾကာင့္ သင့္စိတ္အတြက္ အာဟာရ မျဖစ္ေစပါဘူး။
 ဇာျခည္ဝင္း(ေဆးဝါးတကၠသိုလ္)